Boesewinkel - Zutphen
Bitumenweg - Utrecht
 
   
Informatie deels uit het boek :
"Waar een wil is, is een weg" van de KWS en
"65 jaar asfalt" van de V.B.W.
 
   
 

In de laatste decennia van de negentiende eeuw was het aannemersbedrijf van Hendrik Boesewinkel al in Zutphen gevestigd.  Boesewinkel wist dat in het buitenland wegen werden gebouwd met een deklaag van steenslag in plaats van grind en die met een stoomwals werden verdicht.

Hendrik kwam in contact met de Duitse Basalt-Maatschappij die een vestiging had in Rotterdam, deze onderneming had in Nederland een goede naam opgebouwd vanwege de grote leveringen van basalt-zuilen en zetsteen voor de zeeweringen, rond de eeuwwisseling zocht men ook afnemers voor haar keien en steenslag. Boesewinkel zag daar brood in, hij waagde een riskante sprong en kocht op 3 november 1901 bij Aveling & Porter in Engeland een stoomwals, de eerste in Nederland ! Dat deed hij ter gelegenheid van de geboorte van zijn zoon Henk, het was de "4711".  (nog steeds in bezit van de KWS)

   
1001


Advertentie voor de nieuwe stoomwals.













1901

Archief kws
   
1002


De "4711" bij het verdichten van een wegdek wat bestaat uit gebroken puin ingewassen met leem.













Begin 20e eeuw.

Archief vbw
   

 

Het tarief van de wals was 1,80 (gulden) per uur, alles inbegrepen.
De 4711 was zo solide dat hij zelfs in de nadagen van de stoomwals in de jaren zestig nog volop in gebruik was.

In 1903 werd wals nummer 2 gekocht en in 1907 de derde en vierde, in dat jaar was er al een opdracht voor werk aan de weg Oldenzaal - Ootmarsum voor bijna 55.000,- gulden, daarna werd het walsenpark snel uitgebreid en in 1909 ondergebracht in een aparte N.V. die destijds het grootste walsenbedrijf van Nederland was, Stoomwalsenbedrijf v/h H. Boesewinkel.
Het bedrijf specialiseerde zich in de aanleg van wegen met een gewalste fundering, macadamwegen en oppervlaktebehandelingen.
   
1401


Briefhoofd.










1914

Archief vbw
   
1402


Breken van het puin.












Begin 20e eeuw.

Archief vbw
   
1403


Verdichten weglichaam van gebroken puin.














Begin 20e eeuw.

Archief vbw
   
1404


Verdichten weglichaam van gebroken puin.













Begin 20e eeuw.

Archief vbw
   

 

Er werd voornamelijk gewerkt in het oosten van het land vanuit de woning van Hendrik Boesewinkel in Zutphen, in de woning van B.J. Kerkhof in Gennep werd een agentschap gevestigd, de zaken gingen zo voorspoedig dat Kerkhof in 1814 in vaste dienst kwam en naar Zutphen verhuisde.
Het toenemende aantal auto's begon de met leemgebonden steenslaglaag aan te tasten, om de stofwolken te bestrijden begon men een teerlaag aan te brengen Boesewinkel was het eerste die teer in de wegenbouw ging gebruiken. De teer werd uit de hand met gieters en zwabbers over het wegdek aangebracht en afgedekt met fijn grind. In 1914 werd de leem als bindmiddel vervangen door teer, dit was een keerpunt in de geschiedenis van de wegenbouw !
   
1501


Verdichten puinverharding.













Begin 20e eeuw.

Archief vbw
   

 

In de eerste wereldoorlog zakte de ontwikkeling van het bedrijf in, toen deze afgelopen was richtte men zich op de toepassing van bitumineuze bindmiddelen in de wegenbouw. Boesewinkel ontving de opdracht om de rijksweg bij Wassenaar van een deklaag van teersteenslag te voorzien, 10 cm dik, een werk van wel 50.000 gulden, voor die tijd een kapitaal ! Deze deklaag mislukte echter glansrijk, de steenslag kwam los en men moest het proefstuk snel met teer bedekken om de sporen van losse steenslag uit te wissen !
   
  In 1921 richt Hendrik Boesewinkel met H.J. Kerkhof en enkele anderen de N.V. BITUMENWEG op een jaar later word de N.V. Maatschappij Wegenbouw opgericht als overkoepelend bedrijf met de afdelingen, Stoomwalsenbedrijf BOESEWINKEL en BITUMENWEG.
De beide namen vinden we nog terug tot in de jaren veertig.
   
2301

Amsterdam - Nassaukade / Stadhouderskade

Op de foto nog met een wegdek van puin en leem maar hier word de eerste weg in Nederland aangelegd met asfalt geproduceerd in een asfaltmenginstallatie.













1923

Archief vbw
   
  In 1922 kwam de Bataafse Petroleum Maatschappij met asfaltproducten op de Nederlandse markt, Bitumenweg was de eerste die ze toepaste, aanvankelijk alleen voor oppervlaktebehandelingen, het nieuwe petroleumasfalt werd in een teermolentje gemengd met steenslag tot asfaltsteenslag, maar was niet geschikt om de uit Engeland en Amerika afkomstige asfaltmengsels te bereiden, dat kon alleen in een complete asfaltmenginstallatie en de aanschaf daarvan was alleen verantwoord als er een opdracht was.
Die kwam in 1923, van de gemeente Amsterdam waar men het onderhoud aan de wegen door het toenemende autoverkeer niet meer kon bijbenen, voor het aanbrengen van de asfaltverharding op de Nassaukade en Stadhouderskade importeerde de BITUMENWEG (Mij. Wegenbouw) de eerste asfaltmenginstallatie een CUMMER, op het vaste land van Europa en op 31 augustus 1923 startte het werk.
De materialen werden met de hand in de installatie gestort en ook met de hand verwerkt op de weg, als alles vlot liep was de productie acht ton per uur.
   
2302

Amsterdam - Nassaukade / Stadhouderskade

De eerste asfaltmenginstallatie in Nederland, een CUMMER.












1923

Archief kws
   
2303

Amsterdam - Nassaukade / Stadhouderskade

Enorme belangstelling op 28 september 1931 van opdrachtgevers, collega wegenbouwers en andere genodigden, om er met eigen ogen te zien hoe voor het eerst op het Europese vaste land asfalt geproduceerd word met een asfaltmenginstallatie en hoe er een moderne, gewalste asfaltweg werd aangelegd.







1923

Archief vbw
   
2304

Amsterdam - Nassaukade / Stadshouderkade





















1923

Archief vbw
   
2305

Amsterdam - Nassaukade / Stadshouderkade

Het tegengaan van stofuitworp was uit gezondheidsoverweging noodzakelijk, duideijk is de cycloon of ontstoffer te zien, het kegelvormige gevaarte met een schoorsteen,
door de centrifugale werking werd het stof neergeslagen, later is dit proces geperfectioneerd, maar het principe is gelijk gebleven.















1923

Archief kws
   
2306

Amsterdam - Nassaukade / Stadshouderkade





















1923

Archief vbw
   
  Na het werk in Amsterdam volgde een tweede belangrijke opdracht, de provinciale wegen in de provincie Utrecht tussen Doorn - Leusden en Leersum - Woudenberg.
Het hoofdkantoor van de Maatschappij Wegenbouw stond sinds de oprichting in de Stationsstraat in Utrecht, een Laboratorium was in de zelfde stad gevestigd op de eerste Daalsedijk, men had bijkantoren in Amsterdam, Leeuwarden en Roermond.
De werkplaats voor de 79 walsen was gevestigd op de Coenensparkweg in Zutphen en er was een depot in Sittard.
   
2401

Amsterdam

Let rechts op de afscherming van de aandrijfriemen van de stoommachine naar de installatie.










1924

Archief vbw
   
2402

Amsterdam.

Houten vaten met Trinidad-Asphalt.












1924

Archief vbw
   
  Trinidad-Asphalt stond hoog aangeschreven, het werd als natuurproduct gedolven uit de bodem van een opgedroogd oliemeer op het eiland Trinidad en werd aangevoerd in houten vaten met een gewicht van 110 kilo,
het hout van die vaten werd gebruikt als stookmateriaal, de vaten werden met een bijl aan stukken gehakt en het asphalt werd op primitieve wijze in ketels verhit.
Alles was handwerk van het vullen van de mengbak met zand, steenslag en vulstof dat met zakken werd aangevoerd, tot wegen van het asphalt en de mineralen.
   
2403

Amsterdam.













jaren '20

Archief vbw
   
2404

Amsterdam.

Als onderdeel van het omvangrijke programma van wegverbetering word ook de Nieuwerzijds Voorburgwal geasfalteerd, opmerkelijk is dat de gemeente vrachtwagens ter beschikking had gesteld voor het transport van het asfalt.








jaren '20

Archief vbw
   
2503

Amsterdam.

Opbreken oude verharding en tramrails.





























jaren '20

Archief vbw
   
2601

Tilburg.

Aanbrengen asfaltverharding op de Moergestelseweg, aanvoer van het asfalt met paard met kipkar.
Het asfalt word op een ijzeren plaat gestort en vandaar met een verwarmde bats, riek en hark verspreid.






1926

Archief vbw
   
2602

Tilburg.

Twee walsen in vol bedrijf bij het verdichten van het asfalt op de Moergestelseweg op de voorgrond een "moderne"  PIONEER (diesel) motortandemwals speciaal ontworpen voor de asfaltwegen en een AVELING PORTER stoomwals, achter de stoomwals is nog de salonwagen van de machinist te zien.




1926

Archief vbw
   
2603

CUMMER asfaltmenginstallatie.















jaren '20

Archief vbw
   
2604

















jaren '20

Archief vbw
   
  Het asfalt werd naar het werk vervoerd met kar en paard of kipwagen en op de weg gestort op stalen platen die te voren met gasolie waren besprenkeld, een ploeg medewerkers zorgde voor de verspreiding, een ploeg harkers zorgde met de walsmachinist voor de afwerking.
   
2701



Transport asfaltmenginstallatie.













jaren '20

Archief vbw
   
  Voor elk asfaltwerk moest telkens een mobiele asfaltmenginstallatie in de buurt worden opgebouwd,
de kosten hiervan waren natuurlijk hoog, de installaties werden veelal over de weg maar indien mogelijk via het water vervoerd.
   
2702



Transport asfaltmenginstallatie.












jaren '20

Archief vbw
   
2703



Transport asfaltmenginstallatie.











jaren '20

Archief vbw
   
2705



Asfaltmenginstallatie.










jaren '20

Archief vbw
   
2706

Amsterdam.

Asfalt op het Rembrandtplein.










1927

Archief vbw
   
2707

Amsterdam.

Asfalt op het Rembrandtplein.

















1927

Archief vbw
   
2801



Op de voorgrond briketten voor het stoken van de bitumenketels en stoommachine.










jaren '20

Archief vbw
   
2802



Boven de installatie een takel voor de opbouw ervan.










jaren '20

Archief vbw
   
2805



Lossen asfalt op het werk.




























jaren '20

Archief vbw
   
2806


Spreiden van het asfalt met de hand.













jaren '20

Archief vbw
   
2809


Asfaltmenginstallatie.

Links opslag van Trinidad-asphalt, de houten vaten zijn intussen vervangen door metalen.










jaren '20

Archief vbw
   
2810



Aanbrengen puinfundering.

















Jaren '20

Archief vbw
   
2901


De asfaltmenginstallaties werden vaak via het water met de dekschuit getransporteerd, je vond ze dan ook vaak opgesteld in havens, dit was ook handig voor de aanvoer van de grondstoffen.
























jaren '20

Archief vbw
   
2902


Asfaltmenginstallatie opgesteld in een haven.













jaren '20

Archief vbw
   
2903


Asfaltmenginstallatie opgesteld in een haven.













jaren '20

Archief vbw
   
2905


De aanvoer van asphalt per spoor, hier een tankwagon van  leverancier SHELL, die had voor dit afvalproduct dat vrij overbleef bij het raffinageproces een nieuwe bestemming gevonden,
de wegenbouw !







jaren '20

Archief vbw
   
2906


Voor de opslag van het asphalt werden enorme bassins gemaakt.











jaren '20

Archief vbw
   
2907


CUMMER asfaltmenginstallatie.












jaren '20

Archief vbw
   
  In het begin van de jaren dertig hielden twaalf aannemers in Nederland zich bezig met bitumineuze wegconstructies, zij bezaten gezamenlijk 34 menginstallaties met een totale capaciteit van 246 ton per uur.
   
3003


Tankwagen voor de aanvoer van water ondermeer voor de stoommachine die de installatie aandrijft.











jaren '30

Archief vbw
   
3004


Asfaltmenginstallatie.













jaren '30

Archief vbw
   
3005


Stoomwals.














 














jaren '30

Archief vbw
   
3007


Asfaltmenginstallatie, hier zijn duidelijk de aandrijfriemen te zien vanaf de stoommachine.












jaren '30

Archief vbw
   
3008


Asfaltmenginstallatie.












jaren '30

Archief vbw
   
3009


Asfaltmenginstallatie.












jaren '30

Archief vbw
   
3012


Asfaltmenginstallatie.
















 












jaren '30

Archief vbw
   
3013


De mengers aan het werk.













jaren '30

Archief vbw
   
3015


Asfaltmenginstallatie.












jaren '30

Archief vbw
   
3016


Asfaltmenginstallatie.












jaren '30

Archief vbw
   
3017


Asfaltmenginstallatie.












jaren '30

Archief vbw
   
3020


Asfaltmenginstallatie.












jaren '30

Archief vbw
   
3024


Asfaltmenginstallatie.












jaren '30

Archief vbw
   
3025

Utrecht.

Overslag zand en grind in de Industriehaven.





















jaren '30

Archief vbw
   
3102


Asfaltmenginstallatie.





























jaren '30

Archief vbw
   
3103


Asfaltmenginstallatie.





























jaren '30

Archief vbw
   
3104


Verwerken van het asfalt.












jaren '30

Archief vbw
   
3111

Utrecht - Catharijnensingel

Betonmolens langs de singel.





















1931

Foto Utrechts Archief
   
3112

Utrecht - Catharijnensingel

Betonmolens langs de singel.

















1931

Foto Utrechts Archief
   
3113

Utrecht - Catharijnensingel

Maken van een betonbaan voor de rail van de tram.





















1931

Foto Utrechts Archief
   
3114

Utrecht - Catharijnensingel

Maken van een betonbaan voor de rail van de tram.





















1931

Foto Utrechts Archief
   
3115

Utrecht - Catharijnensingel

Aanbrengen asfalt.




















1931

Foto Utrechts Archief
   
3116

Utrecht - Catharijnensingel

Aanbrengen asfalt
.



















1931

Foto Utrechts Archief
   
3117

Utrecht - Catharijnensingel

Aanbrengen asfalt
.





















1931

Foto Utrechts Archief
   
3201


Factuur voor verhuur stoomwals.































1932

Archief vbw
   
3301


AMMANN Asfaltmenginstallatie.












jaren '30

Archief vbw
   
3302


Asfaltmenginstallatie.

Op de voorgrond stapels briketten, brandstof voor de installatie.











jaren '30

Archief vbw
   
3303


Mobiele bitumenketel voor het verwarmen van de bitumen op de werklocatie.

















jaren '30

Archief vbw
   
3304


Mobiele bitumenketel.
















jaren '30

Archief vbw
   
3305


Mobiele bitumenketel.
















jaren '30

Archief vbw
   
3306


Centrifugaalpomp.














jaren '30

Archief vbw
   
3307


Centrifugaalpomp.


















jaren '30

Archief vbw
   
3401


FORD asfaltkipper, in de emmer gasolie voor het reinigen van de kipper.













jaren '30

Archief vbw
   
3402


Op het rechtse karretje werden de harken en schoppen verwarmd, dit voor het reinigen ervan het asfalt smolt er dan vanaf.











jaren '30

Archief vbw
   
3403


Overslag van Asphalt op het station.

















jaren '30

Archief vbw
   
3403


De stoommachine op de voorgrond verwarmt het asphalt zodat het makkelijker overgepompt kan worden.

















jaren '30

Archief vbw
   
3405


FORD kipper met een aanhanger voor het vervoer van Asphalt.












jaren '30

Archief vbw
   
3501


Asfaltmenginstallatie.











jaren '30

Archief vbw
   
3502


Asfaltmenginstallatie.











jaren '30

Archief vbw
   
3503


Asfaltmenginstallatie.


Aanvoer steenslag met de kruiwagen.



























jaren '30

Archief vbw
   
3504


Asfaltmenginstallatie.












jaren '30

Archief vbw
   
3505


Aanvoer van Asphalt.












jaren '30

Archief vbw
   

3601


Asfaltmenginstallatie.




 








jaren '30

Archief vbw

   

3602









 

 

 

 






jaren '30

Archief vbw

   
3603





















jaren '30

Archief vbw
   
3605


Aanleg asfaltwegdek.















jaren '30

Archief vbw
   
3606


Aanleg asfaltwegdek.















jaren '30

Archief vbw
   
3607


Aanleg asfaltwegdek.












jaren '30

Archief vbw
   
3701


FORD asfaltkippers op de werf.

























jaren '30

Archief vbw
   
3702


FORD asfaltkipper ook wel kipford genoemd.



















jaren '30

Archief vbw
   
3703

Delft

Waarschijnlijk een voertuig voor het plaatselijk verwarmen van het wegdek.












1937

Archief vbw
   
3815


Een machine is gekanteld bij het op of afrijden van de dieplader.




















1938

Archief vbw
   
3815






















jaren '30

Archief vbw
   
  Na de sterke groei van de omzet in de beginjaren duikelt de omzet van de Mij Wegenbouw tijdens de algemene malaise begin jaren dertig omlaag van 4,8 miljoen gulden in 1930 tot 1,7 miljoen in 1936.
In 1938 zorgt aandeelhouder Kaarsenfabriek Gouda-Apollo ervoor dat het bedrijf financieel word gesaneerd.
Na de tweede wereldoorlog verdwijnen de namen Boesewinkel en Bitumenweg van de machines om plaats te maken voor : Maatschappij Wegenbouw.